Highlights bijeenkomsten NCR en Ernst & Young/Holland van Gijzen

Highlights bijeenkomsten NCR en Ernst & Young/Holland van Gijzen

Op donderdag 29 september organiseerde VerbindDrenthe een bijeenkomst met de NCR over coöperaties. Op dinsdag 4 oktober presenteerde Ernst & Young/Holland van Gijzen met welke fiscale en civielrechtelijke zaken je te maken krijgt als breedbandcoöperatie. Bijeenkomsten gemist? Marlous Rosegaar van VerbindDrenthe noteerde de highlights. Binnen onze kennisbank vind je meer informatie en de presentaties: coöperaties en fiscale en civielrechtelijke zaken.

Waarom kiezen veel glasvezelinitiatieven voor het oprichten van een coöperatie in plaats van een stichting of een andere rechtsvorm?

De coöperatieve gedachte is een belangrijke drijfveer voor veel initiatieven om een coöperatie te starten: samen het eigenaarschap delen van het netwerk. Daarnaast is de coöperatie als rechtsvorm geschikt om een bedrijf mee te exploiteren, dit in tegenstelling tot een stichting. Een stichting is een vereniging, een coöperatie is een vereniging met een economische bedrijfscomponent.

Kunnen coöperaties samenwerken en/of fuseren?

Ja, dat is mogelijk. Een coöperatie kan op drie manieren fuseren:

  1. Coöperatie A gaat op in coöperatie B.
  2. Er wordt een nieuwe coöperatie opgericht (coöperatie C) en coöperatie A en coöperatie B worden in de nieuwe coöperatie opgenomen.
  3. Coöperatie A en coöperatie B worden opgeheven en er wordt een geheel nieuwe coöperatie opgericht.

 

Daarnaast is het mogelijk om een overkoepelende coöperatie op te richten, waar andere coöperaties lid van worden.

Let op: alleen dezelfde rechtspersonen kunnen fuseren. Het is dus niet mogelijk om als stichting te fuseren met een coöperatie. Het is echter wel mogelijk om als stichting lid te worden van een coöperatie, maar andersom geldt dat niet. Coöperaties kunnen niet lid worden van een stichting omdat een stichting geen leden kent. Indien een coöperatie toch wil fuseren met een stichting, zal de rechtsvorm van de stichting eerst omgezet moeten worden naar een coöperatie. Hiervoor moet een verzoekschrift bij de kantonrechter worden ingediend (rechtelijke machtiging).

Is het mogelijk om bewoners en bedrijven te verenigen in één coöperatie?

Ja, dat is mogelijk. Zowel een natuurlijk persoon als een rechtspersoon kan lid worden van een coöperatie. Houd daarbij in gedachten dat de belangen van bewoners en ondernemers verschillend kunnen zijn. Een coöperatie functioneert het beste wanneer alle leden een gemeenschappelijk doel hebben. Dit is lastiger in een ketenrelatie.

Hoe zorg ik ervoor dat mijn leden loyaal blijven aan de coöperatie?

Een coöperatie draait om de coöperatieve gedachte. Het lid-zijn en lid-blijven vraagt enige toewijding van de leden. Coöperaties moeten dan ook het lidmaatschap van hun leden verdienen. Behalve affectief (betrokkenheid en verbondenheid stimuleren) ook normatief: wat is de norm, wat kun je bieden aan de leden en wat mag je verwachten? Alleen op prijs concurreren is geen sterke basis voor een coöperatie. Indien andere partijen met de prijzen gaan stunten, raak je gemakkelijk leden kwijt. Het is echter wel mogelijk om uittredingbarrières op te nemen in de statuten van de coöperatie. Indien deze barrières niet onredelijk zijn, kan je daarmee als coöperatie waarborgen dat leden langer lid blijven van de coöperatie.

Hoeveel zeggenschap hebben de leden van een coöperatie?

De algemene ledenvergadering is een verplicht onderdeel van de coöperatie. Bij besluitvorming moeten alle leden de mogelijkheid krijgen om een stem uit te brengen. In beginsel heeft elk lid één stem, maar het is ook mogelijk om het aantal stemmen te wegen. Dit betekent dat relatief grote partijen bijvoorbeeld meer zeggenschap kunnen krijgen dan de kleinere partijen die lid zijn van een coöperatie. Het risico bestaat echter dat de belangen van de kleinere partijen ‘ondergesneeuwd’ worden door de belangen van de grote spelers. Wanneer een coöperatie veel leden heeft (zoals ook bij de glasvezelinitiatieven het geval is), wordt vaak besloten om een ledenraad op te richten. De ledenraad bestaat uit een vertegenwoordiging van de algemene ledenvergadering, waarbij elk lid de kans moet krijgen om zich verkiesbaar te stellen voor de ledenraad.

Hoeveel zeggenschap de leden daadwerkelijk hebben, hangt mede af van de grootte van de coöperatie. Indien men als lid nauw betrokken is bij de coöperatie, is meer zeggenschap gerechtvaardigd dan wanneer men op grote afstand zit (zoals bijvoorbeeld het geval is bij de Rabobank). De klanten van de Rabobank zijn feitelijk lid van een coöperatie, maar de afstand is zo groot dat minder zeggenschap gerechtvaardigd is.

Hoe ga ik om met de aansprakelijkheid van de leden?

Het is mogelijk om drie typen coöperaties op te richten: een coöperatie WA, een coöperatie BA en een coöperatie UA. Bij een coöperatie WA (wettelijke aansprakelijkheid) zijn in beginsel alle leden aansprakelijk voor eventuele financiële tekorten van de coöperatie. Deze aansprakelijkheid kan worden beperkt door een coöperatie BA (beperkte aansprakelijkheid) op te richten. De rechtsvorm coöperatie UA (uitgesloten aansprakelijkheid) zorgt ervoor dat de leden van de coöperatie in geen geval aansprakelijk zijn. Ernst & Young raadt de breedbandcoöperaties aan om een coöperatie UA op te richten. Echter kan het volledig uitsluiten van de aansprakelijkheid betekenen dat externe financiers minder bereid zijn om een lening te verstrekken. De gekozen rechtsvorm heeft geen gevolgen voor de aansprakelijkheid van het bestuur.

Hoe zorg ik voor een goed bestuur?

Zodra de coöperatie voldoende geprofessionaliseerd is, is het verstandig om één of meerdere bestuurders aan te nemen. Vaak wordt het bestuur betaald vanuit een loondienstverband. VerbindDrenthe kan als lid van de NCR nagaan wat voor vergoeding passend is voor het uitvoeren van de werkzaamheden als bestuurder. Het is af te raden om het bestuur als ZZP’er in te huren. Allereerst kan dit moeilijkheden geven met de Belastingdienst vanwege de nieuwe modelovereenkomsten. Daarnaast dient de directeur altijd loyaal te zijn aan de leden, dit past niet bij het ZZP-profiel als zelfstandige. Indien er sprake is van wanbeleid, is het vrij eenvoudig om het bestuur statutair en arbeidsrechtelijk te ontbinden.

Waar moet mijn administratie aan voldoen?

De administratie dient volgens de regels van de Belastingdienst te worden gevoerd. De administratie moet helder en inzichtelijk zijn en ten minste zeven jaar bewaard worden. Het bestuur van de coöperatie is verantwoordelijk voor de administratie, ook als de administratie wordt uitbesteed. Houd daarom als bestuur altijd toezicht op de administratie.

Als coöperatie heb je te maken met belaste en onbelaste prestaties. Zo is bijvoorbeeld de dienst die je levert (internet, telefonie en TV) belast met 21% BTW. De coöperatiebijdrage is in de meeste gevallen een onbelaste prestatie, indien dit als ‘inleg eigen vermogen’ van de leden wordt beschouwd. Ernst & Young raadt alle breedbandcoöperaties aan om hier op voorhand afspraken over te maken met de Belastingdienst, zodat de coöperatiebijdrage achteraf niet alsnog wordt belast.

Vanwege de complexe financiering, is het voor de glasvezelinitiatieven belangrijk om een gedegen administratie te voeren. Zo moet de administratie voor witte en grijze gebieden gescheiden zijn.